donderdag 17 december 2020

10 Wilde weetjes

Wist je dat in Oostenrijk het Kaisergebergte ligt met als beroemdste bergtop de Wilder Kaiser? Sinds de tweede helft van de 19e eeuw is de berg regelmatig door toeristen beklommen en zo ‘getemd’, al blijft ie naast zijn broer de Zahme (tamme) Kaiser nog steeds de wildste.

Wist je dat er een perenras is dat Gieser Wildeman heet? Het zijn kleine, harde stoofperen die genoemd zijn naar kweker Gijsbert (oftewel Gies) Wildeman, die de peer ontdekte. De Gieser Wildeman is een zoete stoofpeer die bij het koken helderrood kleurt.

Wist je dat bij het helen van een wond soms ‘wild vlees’ gevormd wordt? Dan komt het litteken als een dikke knobbel of rand bovenop de huid bij de wond te liggen. Wild vlees heet officieel keloïd en het gaat niet vanzelf weg. De oorzaak ervan is niet bekend.

Wist je dat veel wilde bloemen en planten eetbaar zijn? Madeliefjes, paardenbloemen, viooltjes, vergeet-mij-nietjes, je kunt ze allemaal verwerken in salades en het is nog gezond ook.

Wist je dat de Stichting Wilde Ganzen geld inzamelt voor projecten die armoede bestrijden? Ze steunen en controleren particuliere projecten in binnen- en buitenland. De Wilde Ganzen bestaan al sinds 1957.

Wist je dat wilde kastanjes, in tegenstelling tot de tamme, niet eetbaar zijn? De wilde kastanje, of paardenkastanje, is te bitter om te eten. Tenminste voor mensen. Sommige dieren, zoals herten of schapen, eten ze wél.

Wist je dat wilde rijst wel zo genoemd wordt, maar eigenlijk geen rijst is? Wilde rijst bestaat uit de zaden van verschillende grassen, die in het wild groeien in het grensgebied tussen Canada en de VS. Traditioneel werd het door indianen met kano’s geoogst.

Wist je dat in Noorwegen, Zweden en Finland het Allemansrecht geldt? Het betekent dat je er mag wildkamperen in de vrije natuur (wat in veel andere Europese landen niet mag) Je moet je wel aan deze regels houden:
Ruim je rommel zelf op  
Zet je tent níet op op privéterrein of een parkeerplaats
Niet in de openlucht slapen
Blijf minstens 150 meter afstand van huizen of andere gebouwen
Niet langer dan twee nachten op dezelfde plek kamperen.

Wist je dat in 2014 de film Wild uitkwam. In de film speelt actrice Reese Witherspoon de ongelukkige jonge vrouw Cheryl. Die besluit plotseling om in haar eentje een wandeltocht te make over de Pacific Crest Trail, meer dan 1600 kilometer dwars door wilde, bergachtige gebieden in Amerika. Reese Witherspoon kreeg voor haar rol een Oscar-nominatie

Wist je dat wilde zwijnen in 1826 officieel uitgestorven waren in Nederland? Nu zijn er weer duizenden. Voor een deel omdat de koninklijke familie ze weer importeerde, deels ook omdat ze spontaan vanuit België en Duitsland de grens over kwamen.  


donderdag 10 december 2020

10 weetjes over kerst in andere landen


Wist je dat in Zweden op eerste kerstdag heel veel mensen naar Donald Duck kijken? Kalle Anka, heet de eend in het Zweeds en traditiegetrouw is er ieder jaar van 15.00 tot 16.00 een uitzending met kerstfragmenten uit Donald Duck films.

Wist je dat in IJsland in de twee weken voor kerst (van 11 t/m 23 december) dertien kerstmannen, de Jólasveinar, een voor een uit de bergen komen. Lieve kinderen krijgen cadeaus van deze ‘Joelmannen’, en wie stout was krijgt een aardappel. Elke dag komt er een andere Joelman en ieder heeft zijn eigen rare streken.
 
Wist je dat je in Canada post kunt sturen naar de Kerstman? Hij heeft daar een eigen postcode, nl. Santa Claus, North Pole, HOH OHO Canada. Canadese kinderen die Santa een brief sturen, krijgen ook echt antwoord, als ze tenminste hun brief vóór 16 december versturen.  

Wist je dat Tsjechië traditioneel met kerstmis karpers worden gegeten?  In de week voor Kerst kun je overal levende karpers kopen. “Veel Tsjechen kopen levende vissen. Sommigen laten ze dan één of twee dagen in hun badkuip rondzwemmen voordat ze ze bij het kerstdiner eten.

Wist je dat in de Spaanse streek Catalonië traditioneel een poepende herder zit achter de kerststal? De Caganer (de poeper) zou geluk brengen en het figuurtje met blote billen is al sinds de 18e eeuw een onderdeel van de Catalaanse kerststal. Tegenwoordig kun je Caganer-figuurtjes vinden met het hoofd van allerlei bekende mensen uit de politiek, de sport of de media.

Wist je dat in Australië Kerstmis in de zomervakantie valt? Aan de andere kant van de wereld is het met kerst zonnig zomerweer. Veel mensen gaan naar buiten om te barbecueën. Er worden in Australië wel, net als bij ons, kerstbomen neergezet en cadeautjes gegeven.

Wist je dat in Griekenland op kerstavond kinderen langs de deuren gaan om overal te zingen. De kerst- en nieuwjaarsliedjes die ze zingen worden Kalanda genoemd.

Wist je dat in het Peruaanse dorp Santo Tomás de traditie bestaat om met kerst te vechten? Ieder jaar met kerst wordt in Santo Tomás het Takanakuy vechtfestival gehouden. Dorpelingen vechten dan letterlijk hun ruzies uit door één tegen één met elkaar op de vuist te gaan. Ondanks de gevechten is het een vrolijk festival, met muziek, dans en veel drank.

Wist je dat in Engeland aan het eind van het kerstdiner bij veel families Christmas Pudding wordt gegeten? Iedere kok in Engeland heeft z’n eigen recept voor de pudding, maar volgens de traditie moeten er 13 ingrediënten in. Die zijn symbolisch voor Jezus en de 12 discipelen. Het maken van dit traditionele toetje begint vaak al eind november, dan heeft de Christmas Pudding een maand tijd om goed op smaak te komen.

Wist je dat zelfs in de ruimte wel eens kerstliedjes te horen zijn? In elk geval was dat zo in december 1965. Toen zongen de astronauten Tom Stafford en Wally Schirra ‘Jingle Bells’ voor de mensen van Mission Control.


maandag 1 juni 2020

Tien weetjes over rijst

Wist je dat rijst een graansoort is en dat het (net als andere granen) tot de familie van de grassen behoort? Wat we ervan eten zijn de zaden van het gras.

Wist je dat er duizenden soorten rijst bestaan?

Wist je dat rijst oorspronkelijk afkomstig is uit Azië? Al 10.000 jaar geleden verbouwden mensen in China rijst. Wetenschappers vonden sporen van zulke oude gecultiveerde rijst bij de Chinese rivier de Jangtse.

Wist je dat de belangrijkste landen voor de rijstproductie China, India en Indonesië zijn?  87% van alle rijst wordt verbouwd in Azië

Wist je dat het een (bijna) wereldwijde traditie is om op een bruiloft rijstkorrels over het bruidspaar te gooien. Het is een symbool van voedsel in overvloed dat het paar wordt toegewenst. En ook een symbool van vruchtbaarheid. In veel gemeenten in Nederland is het rijstgooien trouwens niet toegestaan.

Wist je dat warmtekussentjes, gevuld met ongekookte rijst, een manier zijn om bijvoorbeeld hoofdpijn of pijn in de onderrug te verlichten? Je legt het kussentje eerst in de magnetron en daarna vijftien tot twintig minuten op de pijnlijke plek.

Wist je dat het cement waarmee de Chinese muur gebouwd is, bestond uit een mix van kalk en kleverige rijst? De kleefstof amylopectine uit de rijst maakte het cement extra compact, stevig en elastisch.

Wist je dat je je volgens een oude mythe dwars door een rijstebrijberg heen moet eten om in Luilekkerland, het land van overvloedig eten en drinken, te komen?

Wist je dat de Indische rijsttafel (sinds 2015) officieel Nederlands cultureel immaterieel erfgoed is? Het stamt uit het koloniale tijdperk. Vooral rijke Nederlanders zetten in toenmalig Nederlands-Indië graag zoveel mogelijk verschillende gerechten op tafel. Als statussymbool. De Indo’s zelf aten veel eenvoudiger.

Wist je dat in rijst van nature een klein beetje arseen zit? Arseen is een zwaar metaal dat giftig is voor de mens. Sinds januari 2016 zijn er in Europa strenge limieten vastgesteld voor de hoeveelheid arseen in rijst(producten). Producten met teveel arseen mogen niet verkocht worden.

zondag 19 april 2020

12 weetjes over vogelnesten

Wist je dat een horst het nest van een roofvogel is?

Wist je dat een winterkoninkje meerdere nesten bouwt, waaruit zijn vrouwtje het meest geschikte kan kiezen? De nesten zijn bolvormig en vooral bekleed met mos. 


Wist je dat een kievitsnest bestaat uit een ondiep kuiltje met wat gras in het weiland? Om te voorkomen dat boeren de nesten met hun machines vernielen, worden er vaak door vrijwilligers markeringen bij gezet. 


Wist je dat niet zomaar elke vogel in elke nestkast trekt? Afhankelijk van de doorsnede van het vlieggat is een nestkastje geschikt voor een bepaalde vogelsoort. Voor een koolmees of pimpelmees is dat bijvoorbeeld tussen 25 en 27 mm., voor mussensoorten zo’n 34 mm en wil je spreeuwen in je nestkastje, dan moet de opening een diameter van 45 tot 60 mm. hebben. 


Wist je dat er ook vogels zijn die geen gebruik maken van nestkasten? Bijvoorbeeld merels, zanglijsters, roodborstjes en vinken. Zij bouwen liever hun nest in een heg of struik.


Wist je dat huiszwaluwen hun nest hoog tegen de muur van (bijvoorbeeld) een gebouw metselen met stukjes modder, speeksel en strootjes?


Wist je dat de prieelvogel (uit Nieuw-Guinea en Australië) een bijzonder nest bouwt? De mannetjes verzamelen kleurige spulletjes om het nest, het prieel, te versieren. Bijvoorbeeld bessen, bloemen of het glanzende schild van torren. Hoe kleuriger het prieel, hoe groter de kans dat er een vrouwtje gelokt wordt. 


Wit je dat kolibries graag hun nest bouwen in bomen waar bovenin een haviksnest zit? De havik schrikt vijanden van de kolibrie af, terwijl het vogeltje zelf te klein is om voor de havik een interessante prooi te zijn. 


Wist je dat een koekoek een broedparasiet is? De vrouwtjeskoekoek legt een ei in het nest van een andere vogelsoort. Na het uitkomen, werkt het koekoeksjong de andere jonge vogels uit het nest en blijven de pleegouders voedsel aandragen tot de (veel grotere) koekoek voor zichzelf kan zorgen.


Wist je dat jonge vogels te verdelen zijn in nestblijvers en nestvlieders? Nestblijvers zijn hulpeloze, kale kuikentjes die een tijd lang door de ouders verzorgd moeten worden. Nestvlieders komen uit het ei met (dons) veren, open oogjes en sterk genoeg om het nest (bijna) meteen te verlaten. 


Wist je dat voor vogelnestjessoep de nesten gebruikt worden van een bepaald soort zwaluwen uit Zuid-Oost Azië? De nestjes worden gemaakt van gestold speeksel van de zwaluw en zouden medicinale eigenschappen hebben.

Wist je het Nationale Stadion van Peking “Het Vogelnest” heet? Het is gebouwd als hoofdstadion voor de Olympische Zomerspelen van 2008.

vrijdag 3 april 2020

14 Weetjes over bloemen

Wist je dat de meest gebruikte bloemen in parfum rozen, jasmijn en lelietjes van dalen zijn?

Wist je dat de bloemen voor parfum voor zonsopgang worden geplukt? Dan zijn ze op hun best. 

Wist je dat de roos, symbool van liefde en romantiek, tot dezelfde familie hoort als frambozen, aardbeien, peren en appels?

wist je dat bloemkool en broccoli eigenlijk bloemhoofden van de kool zijn

Wist je dat de grootste bloem ter wereld de Rafflesia Arnoldii is? De bloem kan een diameter bereiken van een meter en komt voor in de regenwouden in Maleisië en Indonesië en op de Filipijnen. De rode bloem met witte stippen stinkt naar rottend vlees.

Wist je dat onze oer-hollandse tulpen oorspronkelijk uit Azië komen? Via Turkije kwamen de bollen in de 16e eeuw naar Nederland.

Wist je dat de prijzen voor tulpenbollen in de 17e eeuw de pan uit rezen? Tijdens de zogeheten tulpenmanie (1634-1637)  steeg de prijs van een enkele tulpenbol tot de waarde van een heel grachtenpand in Amsterdam.

Wist je dat Madame de Pompadour, maîtresse van Lodewijk de 15e, dol was op hyacinten? Zij zette de tuinen van Versailles vol Nederlandse hyacinten en zorgde voor een hype die deze bloem in (18e eeuws) Frankrijk zeer populair maakte.

Wist je dat zonnebloemen overdag hun nog dichte bloemknoppen steeds meedraaien met de zon? ’s Morgens zijn ze naar het Oosten gericht en ’s avonds naar het Westen. En ’s nachts draaien ze terug naar het Oosten. Dit verschijnsel heet heliotropisme.

Wist je dat het grootste bloemencorso ter wereld dat van het Nederlandse Zundert is? De Zundertse optocht van praalwagens, versierd met bloemen is in 2012 uitgeroepen tot Immaterieel Cultureel Erfgoed.

Wist je dat bruidsboeketten al zo oud zijn als de weg naar Rome? In de Romeinse tijd bestond een bruidsboeket niet uit bloemen, maar uit kruiden. Het moest kwade geesten verjagen. Veel later veranderde de Britse koningin Victoria (1819-1901) het kruidenboeket in een bloemenboeket.

Wist je dat je bloemen per post kunt versturen? De speciale brievenbusboeketten zijn verpakt in een plat pakketje dat door de brievenbus past.

Wist je dat je met de gele bloemblaadjes van paardenbloemen een gelei kunt maken die een beetje honing-achtig smaakt? Paardenbloemengelei wordt dan ook armeluishoning genoemd.

Wist je dat er planten zijn waarvan de bloem zich pas ’s avonds opent? De gele teunisbloem (Oenothera biennis) kun je als de avond valt met zichtbare schokjes open zien gaan.

vrijdag 17 januari 2020

11 weetjes over luizen

Wist je dat de wetenschappelijke naam van de hoofdluis Pediculus humanus capitis is?

Wist je dat mensen al minstens duizend jaar last hebben van hoofdluis? In Groenland werden in duizend-jaar-oude nederzettingen van Vikingen luizenresten gevonden.

Wist je dat de jeuk die je van hoofdluizen krijgt, niet van hun kriebelpootjes komt? Als een luis in je hoofdhuid prikt om bloed te drinken, spuit ie wat stollingsremmend speeksel in het wondje zodat het niet te snel weer dichtgaat. Daar krijgen veel mensen jeuk van (maar niet iedereen)

Wist je dat luizen ongeveer een maand leven? Als ze volwassen zijn, leggen vrouwtjesluizen ca 16 dagen lang elke dag 4 tot 8 eitjes. In een luizenleven is dat dus gemiddeld rond de honderd eitjes.

Wist je dat de eitjes van hoofdluizen neten worden genoemd en de net uitgekomen jonge luizen nimfen?

Wist je dat luizen zich niet via voorwerpen verspreiden, maar alleen van haar naar haar overstappen? Op kleding vind je vrijwel nooit luizen, in haarborstels dan weer wel, omdat daar ook haren in zitten.

Wist je dat een luis zo’n vijf keer per dag bloed drinkt van zijn gasthoofd?

Wist je dat mensen met het Ekbom Syndroom altijd jeuk op hun hoofd voelen en zeker weten dat dat van luizen komt, terwijl dat niet zo is?

Wist je dat meisjes veel vaker hoofdluis hebben dan jongens? Dat komt niet omdat ze viezer zijn, maar omdat ze vaker lange haren hebben en vaker haarcontact (samen een selfie bijvoorbeeld)

Wist je dat het luizen niks uitmaakt of je je haar elke dag wast of een keer per maand? Ze voelen zich net zo thuis op een schoon hoofd als op ongewassen pieken.

Wist je dat een luis acht uur lang zonder lucht kan? Langdurig je hoofd onder water houden helpt dan ook niet tegen luizen.

Wist je dat in Nederland een jaarlijkse luizendag is uitgeroepen? Bedacht door het Landelijk Steunpunt Hoofdluis. Het is de eerste woensdag na de voorjaarsvakantie. (In 2020 op 4 maart).

dinsdag 14 januari 2020

11 weetjes over de zon

Wist je dat de zon een ster is? Een ster bestaat uit kokendheet gas en geeft energie af in de vorm van hitte en van licht

Wist je dat de zon ruim vier en een half miljard jaar oud is?


Wist je dat de zon ongeveer 150 miljoen kilometer van de aarde af staat? Dat is een afstand waar een vliegtuig 26 jaar over zou doen.  


Wist je dat de zon volgens berekeningen van de wetenschap elke miljard jaar zo’n tien procent warmer wordt.


Wist je dat de zon verreweg het grootste object is in ons zonnestelsel? De zon bevat 99,8 procent van de massa van ons hele zonnestelsel. Van die andere 0,2 procent wordt het grootste deel gevormd door Jupiter. De aarde is maar een pluisje vergeleken bij die twee.


Wist je dat ons lichaam onder invloed van zonlicht vitamine D aanmaakt? Dit is goed voor de calciumopname uit je voeding en voor de opbouw van je botten en spieren.


Wist je dat bij een zonsverduistering de maan precies tussen de aarde en de zon in staat, waardoor de zon wordt afgedekt? 


Wist je dat Leonardo da Vinci al in de 16e eeuw een ontwerp maakte van een enorme spiegel waarmee je zonne-energie zou kunnen opwekken? Het ontwerp werd nooit uitgevoerd.


Wist je dat het grootste zonnepark van Nederland bij Kolkam langs de A7 ligt? Het bestaat uit 320.000 zonnepanelen en is eigendom van een Chinees bedrijf.


Wist je dat er sinds 2019 in Nederland een Landelijke Zonnekijkdag wordt georganiseerd door de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS)? Op die dag kun je door speciale telescopen veilig naar de zon kijken. In 2020 is de Zonnekijkdag op zondag 7 juli. (www.zonnekijkdag.nl


Wist je dat mensen zich gelukkiger voelen als de zon schijnt? Zonlicht zorgt namelijk voor de aanmaak van endorfine, ook wel ‘gelukshormoon’ genoemd.

vrijdag 20 december 2019

10 weetjes over zand

Wist je dat zand de meest geschikte ondergrond is om een gebouw op te zetten? Het zal niet verzakken omdat zand nauwelijks samendrukbaar is.

Wist je dat zandkorrels eigenlijk piepkleine stukjes steen zijn? Elke zandkorrel is onderdeel geweest van vast gesteente.

Wist je dat zand ook weer kan verstenen tot de zachte steensoort zandsteen

Wist je dat niet alle soorten zand geschikt zijn voor een kinderzandbak? Speelzand wordt extra gezuiverd en het moet ook genoeg binden om er bijvoorbeeld zandtaartjes of kastelen mee te kunnen maken.

Wist je dat er sinds 1991 een zandacademie bestaat? Een internationale groep kunstenaars die zandsculptuur-evenementen organiseert en workshops ontwikkelt over het maken van zandkunstwerken. Ze hebben een website: www.zandacademie.nl

Wist je dat de Sahara niet alleen maar een grote zandvlakte is, maar voornamelijk uit rotsen en stenen bestaat? Maar 20 procent van de Sahara bestaat uit zand.

Wist je dat Nederland 254 kilometer kust met zandduinen heeft? (De totale kustlengte van Nederland is 523 km.)

Wist je dat glas voor ongeveer 70% uit zand bestaat? Verder zit er kalk in en soda.

Wist je dat in Almere elk jaar het strandfestival Zand gehouden wordt? Het trekt ruim 25.000 bezoekers. Op zaterdag 22 augustus 2020 is de 13e editie van festival Zand

Wist je dat je in drijfzand niet kunt verdrinken? Je zult er niet verder dan tot je middel in wegzakken. Wel wordt het dan erg lastig om er weer uit te komen.

vrijdag 15 november 2019

14 weetjes over geiten

Wist je dat de geit al duizenden jaren geleden door de mens als huisdier werd gehouden?

Wist je dat geiten een hekel aan regen hebben? Hun vacht heeft geen vetlaagje dat het water tegenhoudt.

Wist je dat in de Middeleeuwen geiten geassocieerd werden met heksen en duivels? De duivel heeft op afbeeldingen vaak bokkenpoten en hoorns.

Wist je dat geiten (net als schapen en koeien) herkauwers zijn met vier magen: de pens, netmaag, boekmaag en lebmaag.

Wist je dat geiten goede klimmers zijn? Wilde geiten leven vooral in bergachtige gebieden.

Wist je dat een melkgeit per dag in ideale omstandigheden ongeveer 3 liter melk geeft? Bij een koe is dat tussen de 20 en 30 liter per dag.

Wist je dat niet alleen mannetjesgeiten een sik hebben? Ook vrouwtjesgeiten hebben er één, al is die wat kleiner (er zijn trouwens ook geitensoorten zonder sik)

Weet je dat een mannetjesgeit een bok wordt genoemd en een vrouwtjesgeit gewoon geit of ook wel sik? Een gecastreerde geit is een hamel.

Wist je dat alle melkgeiten op grote bedrijven (meer dan 50 dieren) verplicht ingeënt worden tegen Q-koorts? Ook geiten bij kinderboerderijen, zorgboerderijen en andere bedrijven waar publiek bij de dieren komt, moeten ingeënt worden.

Wist je dat geiten vroeger wel ‘armeluis-koe’ werden genoemd? Zo’n honderd jaar geleden hielden mensen die geen koe konden betalen, soms een geit voor de melk. Minder duur en ook goedkoper in onderhoud.

Wist je dat de meeste Nederlandse geitenhouders een handboek gebruiken dat ‘KwaliGeit’ heet? Het geeft een protocol om de kwaliteit van hun zuivel hoog te houden

Wist je dat de pupillen van een geit horizontale streepjes zijn? Zo’n liggend streepje zorgt ervoor dat de geit een breed gezichtsveld heeft – belangrijk voor een prooidier.

Wist je dat een jong van een geitenvrouwtje en een mannetjesschaap een scheit is en het jong van een vrouwtjesschaap en een mannetjesgeit een gaap.

Wist je dat geiten graag de vruchten eten van de Marokkaanse arganboom? Je ziet soms meerdere geiten in zo’n boom op de takken balanceren om het fruit te eten.

vrijdag 18 oktober 2019

14 weetjes over goud

Wist je dat zuiver goud te zacht is om sieraden van te maken? Om het sterker te maken wordt het gemengd met andere metalen. 
 

Wist je dat de aanduiding karaat aangeeft hoeveel zuiver goud een sieraad of ander gouden voorwerp bevat? Het zuiverste goud is 24 karaat: dat voor 99,99% uit puur goud bestaat. Het meest voorkomende gehalte in Nederland voor sieraden is 14 karaat (58,5% zuiver goud en 18 karaat (75% zuiver goud)

Wist je dat puur, 24 karaats goud, of fijngoud, veel wordt gebruikt in elektronica? Omdat goud niet roest en tot zeer dunne draadjes kan worden verwerkt, is het een goede geleider van elektriciteit. Het zit daarom vaak in printplaten en processoren.

Wist je dat een gram goud uitgewalst kan worden tot een vel bladgoud van een vierkante meter?

Wist je dat goud 19,3 keer zo zwaar is als water? Daarmee is het een van de zwaarste metalen

Wist je dat goud afkomstig is van buiten de aarde? Dit werd al langer gedacht, maar in 2017 vonden wetenschappers het bewijs: ze zagen twee neutronensterren op elkaar botsen. Daarbij kwam zoveel energie vrij dat hun materiaal het heelal in werd geslingerd: zware metalen, waaronder goud en platina.

Wist je dat men in de Middeleeuwen geloofde dat er een ‘steen der wijzen’ bestond die lood en andere metalen in goud kon veranderen? Alchemisten probeerden door onderzoek op allerlei manieren deze ‘steen der wijzen’ te ontdekken.

Wist je dat de naam gulden afgeleid is van ‘gouden’? De eerste gulden was dan ook van goud, en werd in 1252 geslagen in Florence, Italië. De naam gulden ontstond overigens pas later, de munten heetten eerst nog Florijn, naar hun ‘geboortestad’ Florence. 

Wist je dat gouden munten een kartelrand kregen om te voorkomen dat oplichters kleine beetjes goud van de rand zouden vijlen om achter te houden? Nog steeds hebben veel munten een gekartelde rand.

Wist je dat een Olympische gouden medaille niet helemaal van goud is? De vorm en het gewicht van de medailles zijn bij elke spelen verschillend, maar een vaste spelregel is, dat de gouden medaille van zilver moet zijn, met daar omheen een laagje goud dat zes gram weegt.

Wist je dat 40% van al het goud dat mensen ooit hebben gevonden, uit Zuid-Afrika komt?

Wist je dat gewoon in de Nederlandse rivier de Rijn voor de geduldige zoeker minuscule goudkorreltjes te vinden zijn?

Wist je dat verreweg het meeste goud op de wereld zich in de vloeibare kern van de aarde bevindt?

Wist je dat goud in sommige superdure restaurants als ingrediënt gebruikt wordt bij bijvoorbeeld toetjes? Het kan nl. geen kwaad om goud te eten. Zo kwam restaurant Serendipity 3 in New York in het Guiness Book of Records met het duurste dessert ooit: de Frrrozen Haute Chocolate à 16.500 euro

maandag 14 oktober 2019

11 weetjes over aardappels

Wist je dat de herfstvakantie (eind oktober, begin november) ooit werd ingesteld vanwege de aardappeloogst? Kinderen moesten thuis vaak helpen bij het rooien van de aardappels. Omdat zoveel kinderen wegbleven van school, werd er een week vakantie gegeven. Het rooien gebeurt nu met machines, maar de vakantie is gebleven.

Wist je dat een portie van ongeveer 200 gram gekookte aardappelen 150 kilocaloriën bevat en eenzelfde portie gekookte rijst ongeveer 250 kilocaloriën? Terwijl veel mensen aardappelen beschouwen als dikmakers en rijst juist gezien wordt als licht eten. 

Wist je dat de stengels en bladeren van aardappelplanten giftig zijn? De aardappelen zelf, ondergrondse knollen, bevatten ook een heel klein beetje van het gif solanine, maar niet zo veel dat het schadelijk is. Je moet wel altijd oppassen met groene plekken en uitlopers. Die zijn ook giftig en kun je maar beter ruim wegsnijden.

Wist je dat uit archeologische vondsten (in Zuid-Amerika) blijkt, dat al 4500 jaar v. Chr. Aardappelen werden gegeten?

Wist je dat er in Peru meer ruim 4200 soorten aardappels worden bewaard in het Biodiversiteitscomplex? In Peru hebben ze dan ook meer dan 1000 woorden voor de aardappel in al z’n verschijningsvormen.

Wist je dat Nederlandse boeren in eerste instantie niet enthousiast waren over aardappels? Het groen van de plant is giftig, net als de besjes. Dus dachten ze dat dat onmogelijk gezond voedsel zou kunnen opleveren. Pas in de achttiende eeuw werd de aardappel als voedsel gezien, om te beginnen in Friesland.

Wist je dat schoolmeester Kornelis Lieuwes de Vries uit Friesland het bekende aardappelras Bintje heeft gekweekt? Hij had al meer aardappelsoorten gekweekt. Elk nieuw ras vernoemde hij naar een van zijn eigen kinderen of naar een kind uit zijn klas. De soort die genoemd werd naar zijn leerling Bintsje Jansma is wereldberoemd geworden: het bintje.

Wist je dat aardappels heel geschikt zijn als handenwarmer? Vroeger kregen boerenkinderen ’s winters soms een of twee hete aardappels mee naar school. Aan de aardappel in hun jaszak konden ze onderweg hun handen warmen en later op de dag konden ze hem opeten.

Wist je dat Franse frietjes niet uit Frankrijk komen maar uit België? Amerikaanse soldaten die tijdens WOII in België gestationeerd waren, kregen daar voor het eerst de frietjes te eten. Omdat de voertaal van het Belgische leger Frans was, noemden de soldaten het Franse frietjes. Die naam hebben ze sindsdien gehouden.

Wist je dat de grootste aardappel ooit ruim twee kilo woog? De aardappel was 25 centimeter lang en werd geteeld door de heer Schotten.

Wist je dat tijdens de ruimtevlucht van de Space Shuttle Columbia in 1995 geëxperimenteerd werd met het kweken van aardappelen? Het was geen succes. De oogst bestond uit 5 kleine aardappeltjes.

10 Wilde weetjes

Wist je dat in Oostenrijk het Kaisergebergte ligt met als beroemdste bergtop de Wilder Kaiser? Sinds de tweede helft van de 19e eeuw is de b...