12 weetjes over vogelnesten

Wist je dat een horst het nest van een roofvogel is?

Wist je dat een winterkoninkje meerdere nesten bouwt, waaruit zijn vrouwtje het meest geschikte kan kiezen? De nesten zijn bolvormig en vooral bekleed met mos. 

Wist je dat een kievitsnest bestaat uit een ondiep kuiltje met wat gras in het weiland? Om te voorkomen dat boeren de nesten met hun machines vernielen, worden er vaak door vrijwilligers markeringen bij gezet. 

Wist je dat niet zomaar elke vogel in elke nestkast trekt? Afhankelijk van de doorsnede van het vlieggat is een nestkastje geschikt voor een bepaalde vogelsoort. Voor een koolmees of pimpelmees is dat bijvoorbeeld tussen 25 en 27 mm., voor mussensoorten zo’n 34 mm en wil je spreeuwen in je nestkastje, dan moet de opening een diameter van 45 tot 60 mm. hebben. 

Wist je dat er ook vogels zijn die geen gebruik maken van nestkasten? Bijvoorbeeld merels, zanglijsters, roodborstjes en vinken. Zij bouwen liever hun nest in een heg of struik.

Wist je dat huiszwaluwen hun nest hoog tegen de muur van (bijvoorbeeld) een gebouw metselen met stukjes modder, speeksel en strootjes?

Wist je dat de prieelvogel (uit Nieuw-Guinea en Australië) een bijzonder nest bouwt? De mannetjes verzamelen kleurige spulletjes om het nest, het prieel, te versieren. Bijvoorbeeld bessen, bloemen of het glanzende schild van torren. Hoe kleuriger het prieel, hoe groter de kans dat er een vrouwtje gelokt wordt. 

Wit je dat kolibries graag hun nest bouwen in bomen waar bovenin een haviksnest zit? De havik schrikt vijanden van de kolibrie af, terwijl het vogeltje zelf te klein is om voor de havik een interessante prooi te zijn. 

Wist je dat een koekoek een broedparasiet is? De vrouwtjeskoekoek legt een ei in het nest van een andere vogelsoort. Na het uitkomen, werkt het koekoeksjong de andere jonge vogels uit het nest en blijven de pleegouders voedsel aandragen tot de (veel grotere) koekoek voor zichzelf kan zorgen.

Wist je dat jonge vogels te verdelen zijn in nestblijvers en nestvlieders? Nestblijvers zijn hulpeloze, kale kuikentjes die een tijd lang door de ouders verzorgd moeten worden. Nestvlieders komen uit het ei met (dons) veren, open oogjes en sterk genoeg om het nest (bijna) meteen te verlaten. 

Wist je dat voor vogelnestjessoep de nesten gebruikt worden van een bepaald soort zwaluwen uit Zuid-Oost Azië? De nestjes worden gemaakt van gestold speeksel van de zwaluw en zouden medicinale eigenschappen hebben.

Wist je het Nationale Stadion van Peking “Het Vogelnest” heet? Het is gebouwd als hoofdstadion voor de Olympische Zomerspelen van 2008.

14 Weetjes over bloemen

Wist je dat de meest gebruikte bloemen in parfum rozen, jasmijn en lelietjes van dalen zijn?

Wist je dat de bloemen voor parfum voor zonsopgang worden geplukt? Dan zijn ze op hun best. 

Wist je dat de roos, symbool van liefde en romantiek, tot dezelfde familie hoort als frambozen, aardbeien, peren en appels?

wist je dat bloemkool en broccoli eigenlijk bloemhoofden van de kool zijn

Wist je dat de grootste bloem ter wereld de Rafflesia Arnoldii is? De bloem kan een diameter bereiken van een meter en komt voor in de regenwouden in Maleisië en Indonesië en op de Filipijnen. De rode bloem met witte stippen stinkt naar rottend vlees.

Wist je dat onze oer-Hollandse tulpen oorspronkelijk uit Azië komen? Via Turkije kwamen de bollen in de 16e eeuw naar Nederland.

Wist je dat de prijzen voor tulpenbollen in de 17e eeuw de pan uit rezen? Tijdens de zogeheten tulpenmanie (1634-1637)  steeg de prijs van een enkele tulpenbol tot de waarde van een heel grachtenpand in Amsterdam.

Wist je dat Madame de Pompadour, maîtresse van Lodewijk de 15e, dol was op hyacinten? Zij zette de tuinen van Versailles vol Nederlandse hyacinten en zorgde voor een hype die deze bloem in (18e eeuws) Frankrijk zeer populair maakte.

Wist je dat zonnebloemen overdag hun nog dichte bloemknoppen steeds meedraaien met de zon? ’s Morgens zijn ze naar het Oosten gericht en ’s avonds naar het Westen. En ’s nachts draaien ze terug naar het Oosten. Dit verschijnsel heet heliotropisme.

Wist je dat het grootste bloemencorso ter wereld dat van het Nederlandse Zundert is? De Zundertse optocht van praalwagens, versierd met bloemen is in 2012 uitgeroepen tot Immaterieel Cultureel Erfgoed.

Wist je dat bruidsboeketten al zo oud zijn als de weg naar Rome? In de Romeinse tijd bestond een bruidsboeket niet uit bloemen, maar uit kruiden. Het moest kwade geesten verjagen. Veel later veranderde de Britse koningin Victoria (1819-1901) het kruidenboeket in een bloemenboeket.

Wist je dat je bloemen per post kunt versturen? De speciale brievenbusboeketten zijn verpakt in een plat pakketje dat door de brievenbus past.

Wist je dat je met de gele bloemblaadjes van paardenbloemen een gelei kunt maken die een beetje honing-achtig smaakt? Paardenbloemengelei wordt dan ook armeluishoning genoemd.

Wist je dat er planten zijn waarvan de bloem zich pas ’s avonds opent? De gele teunisbloem (Oenothera biennis) kun je als de avond valt met zichtbare schokjes open zien gaan.

11 weetjes over luizen

Wist je dat de wetenschappelijke naam van de hoofdluis Pediculus humanus capitis is?

Wist je dat mensen al minstens duizend jaar last hebben van hoofdluis? In Groenland werden in duizend-jaar-oude nederzettingen van Vikingen luizenresten gevonden.

Wist je dat de jeuk die je van hoofdluizen krijgt, niet van hun kriebelpootjes komt? Als een luis in je hoofdhuid prikt om bloed te drinken, spuit ie wat stollingsremmend speeksel in het wondje zodat het niet te snel weer dichtgaat. Daar krijgen veel mensen jeuk van (maar niet iedereen)

Wist je dat luizen ongeveer een maand leven? Als ze volwassen zijn, leggen vrouwtjesluizen ca 16 dagen lang elke dag 4 tot 8 eitjes. In een luizenleven is dat dus gemiddeld rond de honderd eitjes.

Wist je dat de eitjes van hoofdluizen neten worden genoemd en de net uitgekomen jonge luizen nimfen?

Wist je dat luizen zich niet via voorwerpen verspreiden, maar alleen van haar naar haar overstappen? Op kleding vind je vrijwel nooit luizen, in haarborstels dan weer wel, omdat daar ook haren in zitten.

Wist je dat een luis zo’n vijf keer per dag bloed drinkt van zijn gasthoofd?

Wist je dat mensen met het Ekbom Syndroom altijd jeuk op hun hoofd voelen en zeker weten dat dat van luizen komt, terwijl dat niet zo is?

Wist je dat meisjes veel vaker hoofdluis hebben dan jongens? Dat komt niet omdat ze viezer zijn, maar omdat ze vaker lange haren hebben en vaker haarcontact (samen een selfie bijvoorbeeld)

Wist je dat het luizen niks uitmaakt of je je haar elke dag wast of een keer per maand? Ze voelen zich net zo thuis op een schoon hoofd als op ongewassen pieken.

Wist je dat een luis acht uur lang zonder lucht kan? Langdurig je hoofd onder water houden helpt dan ook niet tegen luizen.

Wist je dat in Nederland een jaarlijkse luizendag is uitgeroepen? Bedacht door het Landelijk Steunpunt Hoofdluis. Het is de eerste woensdag na de voorjaarsvakantie. (In 2022 op 9 maart).

11 weetjes over de zon

Wist je dat mensen zich gelukkiger voelen als de zon schijnt? Zonlicht zorgt namelijk voor de aanmaak van endorfine, ook wel ‘gelukshormoon’ genoemd.

Wist je dat de zon een ster is? Een ster bestaat uit kokendheet gas en geeft energie af in de vorm van hitte en van licht

Wist je dat de zon ruim vier en een half miljard jaar oud is?

Wist je dat de zon ongeveer 150 miljoen kilometer van de aarde af staat? Dat is een afstand waar een vliegtuig 26 jaar over zou doen.  

Wist je dat de zon volgens berekeningen van de wetenschap elke miljard jaar zo’n tien procent warmer wordt.

Wist je dat de zon verreweg het grootste object is in ons zonnestelsel? De zon bevat 99,8 procent van de massa van ons hele zonnestelsel. Van die andere 0,2 procent wordt het grootste deel gevormd door Jupiter. De aarde is maar een pluisje vergeleken bij die twee.

Wist je dat ons lichaam onder invloed van zonlicht vitamine D aanmaakt? Dit is goed voor de calciumopname uit je voeding en voor de opbouw van je botten en spieren.

Wist je dat bij een zonsverduistering de maan precies tussen de aarde en de zon in staat, waardoor de zon wordt afgedekt? 

Wist je dat Leonardo da Vinci al in de 16e eeuw een ontwerp maakte van een enorme spiegel waarmee je zonne-energie zou kunnen opwekken? Het ontwerp werd nooit uitgevoerd.

Wist je dat het grootste zonnepark van Nederland in de provincie Flevoland ligt bij het dorp Biddinghuizen? Het heet Dorhout Mees en levert sinds augustus 2022 stroom aan het net.

Wist je dat er sinds 2019 in Nederland een Landelijke Zonnekijkdag wordt georganiseerd door de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS)? Op die dag kun je door speciale telescopen veilig naar de zon kijken. In 2024 is de Zonnekijkdag op zondag 7 juli  (www.zonnekijkdag.nl) 

10 weetjes over zand

Wist je dat zand de meest geschikte ondergrond is om een gebouw op te zetten? Het zal niet verzakken omdat zand nauwelijks samendrukbaar is.

Wist je dat zandkorrels eigenlijk piepkleine stukjes steen zijn? Elke zandkorrel is onderdeel geweest van vast gesteente.

Wist je dat zand ook weer kan verstenen tot de zachte steensoort zandsteen

Wist je dat niet alle soorten zand geschikt zijn voor een kinderzandbak? Speelzand wordt extra gezuiverd en het moet ook genoeg binden om er bijvoorbeeld zandtaartjes of kastelen mee te kunnen maken.

Wist je dat er sinds 1991 een zandacademie bestaat? Een internationale groep kunstenaars die zandsculptuur-evenementen organiseert en workshops ontwikkelt over het maken van zandkunstwerken. Ze hebben een website: www.zandacademie.nl

Wist je dat de Sahara niet alleen maar een grote zandvlakte is, maar voornamelijk uit rotsen en stenen bestaat? Maar 20 procent van de Sahara bestaat uit zand.

Wist je dat Nederland 254 kilometer kust met zandduinen heeft? (De totale kustlengte van Nederland is 523 km.)

Wist je dat glas voor ongeveer 70% uit zand bestaat? Verder zit er kalk in en soda.

Wist je dat in Almere elk jaar het strandfestival Zand gehouden wordt? Het trekt ruim 25.000 bezoekers. Op zaterdag 20 augustus 2022 is de 15e editie van festival Zand

Wist je dat je in drijfzand niet kunt verdrinken? Je zult er niet verder dan tot je middel in wegzakken. Wel wordt het dan erg lastig om er weer uit te komen.

14 weetjes over geiten

Wist je dat de geit al duizenden jaren geleden door de mens als huisdier werd gehouden?

Wist je dat geiten een hekel aan regen hebben? Hun vacht heeft geen vetlaagje dat het water tegenhoudt.

Wist je dat in de Middeleeuwen geiten geassocieerd werden met heksen en duivels? De duivel heeft op afbeeldingen vaak bokkenpoten en hoorns.

Wist je dat geiten (net als schapen en koeien) herkauwers zijn met vier magen: de pens, netmaag, boekmaag en lebmaag.

Wist je dat geiten goede klimmers zijn? Wilde geiten leven vooral in bergachtige gebieden.

Wist je dat een melkgeit per dag in ideale omstandigheden ongeveer 3 liter melk geeft? Bij een koe is dat tussen de 20 en 30 liter per dag.

Wist je dat niet alleen mannetjesgeiten een sik hebben? Ook vrouwtjesgeiten hebben er één, al is die wat kleiner (er zijn trouwens ook geitensoorten zonder sik)

Weet je dat een mannetjesgeit een bok wordt genoemd en een vrouwtjesgeit gewoon geit of ook wel sik? Een gecastreerde geit is een hamel.

Wist je dat alle melkgeiten op grote bedrijven (meer dan 50 dieren) verplicht ingeënt worden tegen Q-koorts? Ook geiten bij kinderboerderijen, zorgboerderijen en andere bedrijven waar publiek bij de dieren komt, moeten ingeënt worden.

Wist je dat geiten vroeger wel ‘armeluis-koe’ werden genoemd? Zo’n honderd jaar geleden hielden mensen die geen koe konden betalen, soms een geit voor de melk. Minder duur en ook goedkoper in onderhoud.

Wist je dat de meeste Nederlandse geitenhouders een handboek gebruiken dat ‘KwaliGeit’ heet? Het geeft een protocol om de kwaliteit van hun zuivel hoog te houden

Wist je dat de pupillen van een geit horizontale streepjes zijn? Zo’n liggend streepje zorgt ervoor dat de geit een breed gezichtsveld heeft – belangrijk voor een prooidier.

Wist je dat een jong van een geitenvrouwtje en een mannetjesschaap een scheit is en het jong van een vrouwtjesschaap en een mannetjesgeit een gaap.

Wist je dat geiten graag de vruchten eten van de Marokkaanse arganboom? Je ziet soms meerdere geiten in zo’n boom op de takken balanceren om het fruit te eten.

14 weetjes over goud

Wist je dat zuiver goud te zacht is om sieraden van te maken? Om het sterker te maken wordt het gemengd met andere metalen. 
 
Wist je dat de aanduiding karaat aangeeft hoeveel zuiver goud een sieraad of ander gouden voorwerp bevat? Het zuiverste goud is 24 karaat: dat voor 99,99% uit puur goud bestaat. Het meest voorkomende gehalte in Nederland voor sieraden is 14 karaat (58,5% zuiver goud en 18 karaat (75% zuiver goud)

Wist je dat puur, 24 karaats goud, of fijngoud, veel wordt gebruikt in elektronica? Omdat goud niet roest en tot zeer dunne draadjes kan worden verwerkt, is het een goede geleider van elektriciteit. Het zit daarom vaak in printplaten en processoren.

Wist je dat een gram goud uitgewalst kan worden tot een vel bladgoud van een vierkante meter?

Wist je dat goud 19,3 keer zo zwaar is als water? Daarmee is het een van de zwaarste metalen

Wist je dat goud afkomstig is van buiten de aarde? Dit werd al langer gedacht, maar in 2017 vonden wetenschappers het bewijs: ze zagen twee neutronensterren op elkaar botsen. Daarbij kwam zoveel energie vrij dat hun materiaal het heelal in werd geslingerd: zware metalen, waaronder goud en platina.

Wist je dat men in de Middeleeuwen geloofde dat er een ‘steen der wijzen’ bestond die lood en andere metalen in goud kon veranderen? Alchemisten probeerden door onderzoek op allerlei manieren deze ‘steen der wijzen’ te ontdekken.

Wist je dat de naam gulden afgeleid is van ‘gouden’? De eerste gulden was dan ook van goud, en werd in 1252 geslagen in Florence, Italië. De naam gulden ontstond overigens pas later, de munten heetten eerst nog Florijn, naar hun ‘geboortestad’ Florence. 

Wist je dat gouden munten een kartelrand kregen om te voorkomen dat oplichters kleine beetjes goud van de rand zouden vijlen om achter te houden? Nog steeds hebben veel munten een gekartelde rand.

Wist je dat een Olympische gouden medaille niet helemaal van goud is? De vorm en het gewicht van de medailles zijn bij elke spelen verschillend, maar een vaste spelregel is, dat de gouden medaille van zilver moet zijn, met daar omheen een laagje goud dat zes gram weegt.

Wist je dat 40% van al het goud dat mensen ooit hebben gevonden, uit Zuid-Afrika komt?

Wist je dat gewoon in de Nederlandse rivier de Rijn voor de geduldige zoeker minuscule goudkorreltjes te vinden zijn?

Wist je dat verreweg het meeste goud op de wereld zich in de vloeibare kern van de aarde bevindt?

Wist je dat goud in sommige superdure restaurants als ingrediënt gebruikt wordt bij bijvoorbeeld toetjes? Het kan nl. geen kwaad om goud te eten. Zo kwam restaurant Serendipity 3 in New York in het Guiness Book of Records met het duurste dessert ooit: de Frrrozen Haute Chocolate à 16.500 euro

11 weetjes over aardappels

Wist je dat de herfstvakantie (eind oktober, begin november) ooit werd ingesteld vanwege de aardappeloogst? Kinderen moesten thuis vaak helpen bij het rooien van de aardappels. Omdat zoveel kinderen wegbleven van school, werd er een week vakantie gegeven. Het rooien gebeurt nu met machines, maar de vakantie is gebleven.

Wist je dat een portie van ongeveer 200 gram gekookte aardappelen 150 kilocaloriën bevat en eenzelfde portie gekookte rijst ongeveer 250 kilocaloriën? Terwijl veel mensen aardappelen beschouwen als dikmakers en rijst juist gezien wordt als licht eten. 

Wist je dat de stengels en bladeren van aardappelplanten giftig zijn? De aardappelen zelf, ondergrondse knollen, bevatten ook een heel klein beetje van het gif solanine, maar niet zo veel dat het schadelijk is. Je moet wel altijd oppassen met groene plekken en uitlopers. Die zijn ook giftig en kun je maar beter ruim wegsnijden.

Wist je dat uit archeologische vondsten (in Zuid-Amerika) blijkt, dat al 4500 jaar v. Chr. Aardappelen werden gegeten?

Wist je dat er in Peru meer ruim 4200 soorten aardappels worden bewaard in het Biodiversiteitscomplex? In Peru hebben ze dan ook meer dan 1000 woorden voor de aardappel in al z’n verschijningsvormen.

Wist je dat Nederlandse boeren in eerste instantie niet enthousiast waren over aardappels? Het groen van de plant is giftig, net als de besjes. Dus dachten ze dat dat onmogelijk gezond voedsel zou kunnen opleveren. Pas in de achttiende eeuw werd de aardappel als voedsel gezien, om te beginnen in Friesland.

Wist je dat schoolmeester Kornelis Lieuwes de Vries uit Friesland het bekende aardappelras Bintje heeft gekweekt? Hij had al meer aardappelsoorten gekweekt. Elk nieuw ras vernoemde hij naar een van zijn eigen kinderen of naar een kind uit zijn klas. De soort die genoemd werd naar zijn leerling Bintsje Jansma is wereldberoemd geworden: het bintje.

Wist je dat aardappels heel geschikt zijn als handenwarmer? Vroeger kregen boerenkinderen ’s winters soms een of twee hete aardappels mee naar school. Aan de aardappel in hun jaszak konden ze onderweg hun handen warmen en later op de dag konden ze hem opeten.

Wist je dat Franse frietjes niet uit Frankrijk komen maar uit België? Amerikaanse soldaten die tijdens WOII in België gestationeerd waren, kregen daar voor het eerst de frietjes te eten. Omdat de voertaal van het Belgische leger Frans was, noemden de soldaten het Franse frietjes. Die naam hebben ze sindsdien gehouden.

Wist je dat de grootste aardappel ooit ruim twee kilo woog? De aardappel was 25 centimeter lang en werd geteeld door de heer Schotten.

Wist je dat tijdens de ruimtevlucht van de Space Shuttle Columbia in 1995 geëxperimenteerd werd met het kweken van aardappelen? Het was geen succes. De oogst bestond uit 5 kleine aardappeltjes.

12 weetjes over pinguïns

Wist je dat de grootste pinguïnsoort de keizerspinguïn is? Deze kan ongeveer 1 meter 15 groot worden. De op een na grootste soort is de koningspinguïn, die ongeveer 90 cm groot wordt.

Wist je dat de meeste pinguïnsoorten om de beurt broeden, maar dat direct nadat de eieren gelegd zijn het mannetje altijd eerst aan de beurt is. Terwijl de ene ouder naar voedsel zoekt, broedt de ander. Alleen bij de keizerspinguïns nemen de mannetjes de hele broedtijd voor hun rekening.

Wist je dat pinguins niet kunnen vliegen? Door de lucht tenminste niet: wel gebruiken ze hun vleugels om door het water te ‘vliegen’. Ze kunnen zo wel een snelheid halen van 30 kilometer per uur. 

Wist je dat bij de meeste soorten pinguins de kuikens als ze groot genoeg zijn bij elkaar gebracht worden in een zogenaamde ‘crèche’. In een grote groep staan ze te wachten tot hun ouders terugkomen van het zoeken naar voedsel. Zo houden ze elkaar warm.

Wist je dat een pinguïnkuiken nog geen veren heeft, maar bedekt  is met wollig grijs of bruin dons. De ouders moeten ze goed warm houden, want het dons is niet wind- en waterdicht. Pas als de pinguïnjongen echte veren hebben, gaan ze de zee in.

Wist je dat pinguïns hun eigen jong feilloos kunnen herkennen aan het geluid dat het maakt?

Wist je dat pinguïns geweldig veel lawaai maken? Elk dier heeft z’n eigen roep en er wordt voortdurend geroepen om elkaar terug te vinden. Bij elkaar maakt een pinguïnkolonie net zo veel lawaai als een drukke snelweg, zo’n 80 decibel.

Wist je dat een pinguïn elk jaar een nieuw, waterdicht verenpak krijgt? Tijdens het ruien zijn ze een tijdje aan land. Ook komen ze aan land om te broeden en hun jongen groot te brengen. Verder leven ze in het water.

Wist je dat het zwart-witte verenpak van een pinguïn heel praktisch is? Als ze zwemmen, zijn pinguïns van bovenaf door vijanden bijna niet te zien met hun zwarte rug in het donkere water. Van onderaf is juist de witte buik slecht te onderscheiden tegen het lichte wateroppervlak.

Wist je dat een kolonie pinguïns zóveel poep produceert dat dat vanuit de ruimte door satellieten te zien is? Op die manier kunnen wetenschappers erachter komen op welke onherbergzame plaatsen kolonies van de keizerspinguïn leven.

Wist je dat een pinguïn tijdens  het jagen veel zeewater inslikt? Het zout dat ze zo binnen krijgen, raken ze weer kwijt door het uit te niezen.

Wist je dat in Nieuw-Zeeland in 2018 fossielen van een onbekende pinguïnsoort werden gevonden? Het waren pinguïns die hier tientallen miljoenen jaren geleden leefden, concludeerden onderzoekers. Deze soort, de Crossvallia waiparensis, kon 1 meter 60 lang worden. Dat is een stuk groter dan de keizerspinguïn.

12 weetjes over het geheugen

Wist je dat seks goed is voor het geheugen – in elk geval bij jonge vrouwen? Dit bleek uit een onderzoek in december 2016 onder 78 vrouwen tussen de 18 en 29. De proefpersonen die regelmatig seks hadden (volgens eigen zeggen) scoorden beter op geheugentestjes.

Wist je dat juist heel intelligente mensen vaak eenvoudige dingen vergeten. Het geheugen is bedoeld om vooral waardevolle informatie op te slaan. Daarbij is het belangrijk dat het brein zich richt op de dingen die ertoe doen en alle nutteloze informatie daar omheen zo veel mogelijk negeert. 

Wist je dat je geheugen bestaat uit een werkgeheugen en een langetermijngeheugen. In het werkgeheugen blijft informatie maar kort hangen. Dingen die je opvallen of waar je bewust  aandacht aan besteedt, kunnen in het langetermijngeheugen opgeslagen worden.

Wist je dat er gemiddeld zeven dingen in je werkgeheugen ‘passen’? Bijvoorbeeld zeven cijfers of zeven losse woorden. Door dingen samen te voegen kun je je werkgeheugen uitbreiden. 2017 onthoud je bijvoorbeeld niet als vier losse cijfers, maar als een jaartal.

Wist je dat neurowetenschapper Boris Konrad van de Nijmeegse Radboud Universiteit met zijn (Duitse) team in december 2015 het wereldgeheugenkampioenschap in China heeft gewonnen? Bij zo’n kampioenschap moeten deelnemers o.a. in een half uur een rij van meer dan 4000 getallen uit hun hoofd leren.

Wist je dat je speciale gebeurtenissen veel beter onthoudt dan gewone. Dingen die je iedere dag doet lijken zoveel op elkaar dat ze in je geheugen één brei worden. 

Wist je dat beweging heel goed is voor je geheugen? Het vermindert spanning en vergroot de toevoer van bloed naar de hersenen. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen die veel bewegen minder kans hebben om Alzheimer te krijgen.

Wist je dat er een techniek bestaat om veel dingen snel te kunnen onthouden? De techniek wordt het geheugenpaleis genoemd en bestaat eruit dat je alle dingen die je wilt onthouden in je verbeelding een plaats geeft in een ruimte die je goed kent. 

Wist je dat het heel goed voor je hersenen is om regelmatig uitgedaagd te worden.  Door puzzels, memory of andere spellen te doen, kun je je geheugen trainen en met computerspelletjes train je bijvoorbeeld je reactievermogen en je oplettendheid. .

Wist je dat je iets beter kunt onthouden als je het opschrijft?

Wist je dat de Russische journalist Solomon Veniaminovitsj Sjeresjevski een fantastisch geheugen had. Hij kon moeilijke wiskundige formules, rijen met duizenden woorden en ook gedichten in andere talen onthouden en had maar een paar minuten nodig om dat alles uit zijn hoofd te kennen.

Wist je dat bij een chronisch slaaptekort je geheugen slechter gaat functioneren. Bij te weinig slaap krimpt de hippocampus; dat is een gebiedje in de hersens dat een belangrijke rol speelt bij leren, geheugen en emoties

11 weetjes over spieren

Wist je dat je meer dan 600 spieren in je lichaam hebt? Of je nou een sportfanaat bent of de hele dag op de bank hangt, die (ruim) 600 spieren heeft iedereen.

Wist je dat de belangrijkste spier van een mens het hart is? Die spier pompt je bloed rond. Bij een volwassene pompt het hart ongeveer vijf liter bloed rond per minuut.

Wist je dat er als je je spieren gaat trainen, kleine scheurtjes ontstaan in de spiervezels? (Daardoor voel je spierpijn) Je lichaam repareert dat en maakt de vezel daarbij een tikkie sterker. Zo kun je bij de volgende training net iets meer aan. 

Wist je dat je kleinste spier in je oor zit? Het zit vast aan het kleinste botje, de stijgbeugel. Dit piepkleine spiertje (de stapedius) trekt zich samen als je harde geluiden hoort. Daardoor dempt het geluid iets en dat helpt om gehoorbeschadiging te voorkomen.

Wist je dat je om te lachen wel 17 spieren in je gezicht gebruikt? Volgens sommige bronnen zijn het er 15, dat is dan misschien iets minder uitbundig. Om te fronsen heb je ruim 40 spieren nodig en om te praten wel 70.

Wist je dat er 600 verschillende spierziekten bestaan. De bekendste is ALS (Amyotrofische laterale sclerose), waarbij alle spieren steeds meer verslappen, uiteindelijk ook de ademhalingsspieren. Sommige spierziekten zijn dodelijk, andere niet, maar voor de meeste spierziekten is (nog) geen genezing mogelijk. 

Wist je dat het kampioenschap Sterkste Man van Nederland in 2014, 2016, 2017 en 2018 werd gewonnen door Alex Moonen. Het kampioenschap wordt jaarlijks gehouden in de maand juli en wordt uitgezonden op televisie. De winnaar van 2019 was Kelvin de Ruiter.

Wist je dat na je dertigste de spiermassa afneemt? Dit wordt sarcopenie genoemd (letterlijk: verdwijnend vlees) Wie weinig in beweging is, kan zo rond het 70e jaar de helft van alle spieren kwijt zijn.

Wist je dat astronauten in de ruimte veel spierkracht verliezen? Omdat ze gewichtloos zijn, gebruiken ze hun spieren te weinig. Vooral in hun benen, rug en billen worden de spieren dunner en slapper. Het is dan ook belangrijk dat ze elke dag een paar uur oefeningen doen.

Wist je dat de grootste spier van je lichaam de bilspier of gluteus maximus is? Je gebruikt hem als je opstaat van je stoel, maar ook om je bovenbeen te strekken bij het lopen of hardlopen.

Wist je dat de wetenschap zich al jaren bezighoudt met het ontwikkelen van kunstmatige spieren? In Australië werd een spier ontwikkeld van textielvezels, waarbij de makers als voorbeeld de structuur van DNA namen. Zo’n namaakspier is dertig keer zo sterk als een menselijke spier.